Nosimy na naszych czarnych czapkach "Trupią Główkę", jako ostrzeżenie dla naszych wrogów i znak dla Führera, że jesteśmy gotowi oddać życie za jego sprawę.

H.Himmler

Pierwszym SS-mańskim nakryciem głowy była marynarska czarna czapka tzw. "Krätzchen" - "gryząca". Tak ochrzcili je SS-mani ze względu na materiał, z którego zostały wykonane. Był szorstki i nieprzyjemny w zetknięciu ze skórą.

Czapki te - jeszcze w 1933 - nosili m.in. członkowie SS-Sonderkommando Zossen.

Mundur Stosstrup "Adolf Hitler"

Kurtka używana przez członków Stosstrup "Adolf Hitler"

Brunatny mundur SS-Standartenführera - taki jak w SA. Na lewym rękawie, powyżej opaski naszyty Tyr-Rune, noszony przez oficerów NSKK, SA i SS - absolwentów monachijskiej SA-Reichsführerschule.

W połowie lat 20-tych pierwsi SS-mani chodzili w brunatnych mundurach SA. Wtedy jeszcze SS, jako komórka chroniąca liderów NSDAP, formalnie wchodziło w skład Oddziałów Szturmowych. Od SA-manów różnili się jedynie czarnymi elementami mundurów: spodniami, patkami kołnierzowymi, naramiennikami, czapkami, krawatami i opaską z czarnymi lamówkami. Krótko mówiąc czerń stała się "kolorem firmowym" SS. Na zdjęciu brunatna kurtka mundurowa SS-Sturmhauptführera z 15. Sturmbann/SS-Standarte 5. Na prawym rękawie srebrny szewron "V" na czarnej podkładce ["Winkel für alte Kämpfer"], oznaczający przynależność do "starych bojowników", którzy wstąpili do SS lub NSDAP przed 30.I.1933 - odznaczenie to z dumą nosili SS-mani do samego końca wojny. Na klapie prawej kieszeni kokarda Blut Order ["Order Krwi"] - odznaczenie upamiętniające udział w nieudanym puczu monachijskim [9.XI.1923].

Lewą kieszeń ozdabiają:

odznaka członkowska NSDAP oraz plakietki: "Coburger Abzeichen" [1932], "Parteitag Nürnberg 1929", "Gau-Abzeichen" [Saxony, Bavaria, Franconia, Helle-Merseburg, Hessen-Nassau, Magdeburg-Anhalt, Mecklenburg, Lübeck].

Schaftmütze der SS.

Czapki te były wzorowane na używanych w SA.

Wyróżniały je oczywiście "firmowe kolory" SS: czerń i biel.

Uwagę zwracają insygnia: mały orzeł SA z połowy lat 20-tych i pruski znak "Totenkopf" - zapożyczony z Freikorps "Erhardt Brigade". 

 

Jeden z wariantów znaku "Totenkopf"

Pierwszy wzór "Totenkopf".

Kolejny wzór wczesnych insygniów SS.

W roku 1932 mundury brunatne w oddziałach Allgemeine SS zastąpiono czarnymi. Pojawiły się też nowe wzory czapek Schirmmütze - tzw. "zgniecione". Na zdjęciu SS-Mann z 29. Fuss-Standarte w takiej właśnie czapce. Pod nowym mundurem widoczna jest  brunatna bluza starego typu - noszona jako koszula.

W 1936 zaprojektowano dla SS nowe insygnia: Totenkopf oraz nowy wzór orła: Hoheitsabzeichen der SS. 

Ostateczny kształt insygnia SS uzyskały dopiero w 1938.

Hoheitsabzeichen der SS - 1936

Wiem, że są i tacy w Niemczech, którym mdło się robi na widok naszych czarnych mundurów; możemy to zrozumieć...

H.Himmler

Dienstrock M-1932, mundur SS-Gruppenführera. Do wersji służbowej [Dienstrock] noszono białą koszulę. Mundury używane na co dzień występowały z koszulą brunatną.

Początkowo pod czarnym mundurem noszono starego wzoru brunatne koszule.

Mundur wz. 1932 SS-Oberstrurmführera Allgemeine SS. SS-mani bez przydziału do konkretnej jednostki nosili prawe patki "puste" - bez znaków Sigrunen. Gotyckie "A" umieszczone w rombie oznacza przynależność do służby farmaceutycznej, "4" na opasce: 4. SS-Fuss Standarte.

Mundur galowy SS-Hauptsturmführera z pułku "Der Führer"

SS-VT Standarte "Deutschland"

Szafka w koszarach SS :)

Mundur M-36 SS-Obersturmführera artylerii Waffen SS. Noszenie orła państwowego nad prawą kieszenią bluzy było zastrzeżone wyłącznie dla Wehrmachtu, jako jedynej prawnej siły zbrojnej Rzeszy. SS sprytnie obeszło ten przepis, umieszczając swoje orły - Hoheitsabzeichen der SS - na lewych rękawach mundurów. Według przepisów mundurowych SS, miały się one znajdować w połowie odległości między barkiem a łokciem. Również na czapkach polowych pierwszego typu orły SS naszywano po lewej stronie.

Płaszcz oficera pułku artylerii.

Skórzany płaszcz oficerski nie był umundurowaniem regulaminowym. Mogli je prywatnie kupować oficerowie SS, których było na to stać.

Waffen SS feldgrauen Mantel für Mannschaften

Płaszcz SS-Oberscharführera. Na kołnierzu widoczne patki Kragenspiegel, umieszczane do 1942.

Krädmantel używany przez motocyklistów SS-Feldgendarmerie

Kurtka oficerska M-40 należąca do SS-Obesturmführera LSSAH. Mundury oficerskie od tych przeznaczonych dla "Mannschaftu", różniły się lepszym gatunkowo materiałem i - co oczywiste - staranniejszym wykonaniem. Szyciem mundurów dla SS zajmowali się więźniowie obozów koncentracyjnych i osadzeni w gettach Żydzi.

Getto łódzkie. Żydówki haftują emblematy...

Feldbluse M-40 Waffen-Schütze, 11. Freiwilligen SS-Panzergrenadier Division "Nordland", SS-Panzerartillerie Regiment 11 - pancerny pułk artylerii [widoczne podkładki pod pagonami w barwach broni: Waffenfarbe hochrot. Wyróżnieniem dywizji były patki kołnierzowe "Sonnenrad" noszone w latach 1943-45.

W bluzie widoczne są dziurki na haki podtrzymujące pas główny. W późniejszych wersjach zaniechano tego patentu. Na lewym rękawie uwagę zwracają Ärmelband [opaska naramienna] i tarcza narodowa. Opaski z nazwami dywizji/pułków/służb w Waffen SS noszono na lewym rękawie - odwrotnie niż w Heeres i Luftwaffe. Wydane w sierpniu 1943 zarządzenie określało, że opaski noszone są tylko przez żołnierzy dywizji lub innych jednostek posiadających własną nazwę. Tym samym znoszono używanie opasek określających jedynie rodzaj służby [np. SS-Kriegsberichter-Kp, SS-Pioniersturmbann, SS-Nachrichtenstrurmbann itp.]. Wiązało się to z chęcią większego utajnienia jednostek. To samo zarządzenie wyraźnie stwierdzało, że żołnierze przeniesieni do innych jednostek nie mających nazwy zachowują prawo do ich dalszego noszenia. Opaski wykonywano haftem maszynowym, srebrną, białą lub jasno-szarą nicią na czarnej taśmie. Wymiary opasek określono na 28 x 490 mm. Według przepisów opaski naszywano 15 cm od dolnej krawędzi rękawa. Tarcza narodowa noszona była tylko w ochotniczych dywizjach cudzoziemskich. Umieszczano ją początkowo 1,5 cm powyżej opaski naramiennej, a od 1944 1,5 cm poniżej godła narodowego [orła SS]. W praktyce - jak pokazują zachowane zdjęcia - nie zawsze zasady te były przestrzegane.

Waffen-Sturmscharführer z 29. Waffen-Grenadier Division der SS [1. włoska]. Włosi w służbie SS nosili mundury własnego kroju - "europejskie" lub "tropikalne". Na kołnierzach mieli patki z wizerunkiem pęków rózg liktorskich z toporem, symbolu partii faszystowskiej [nazwa partii Mussoliniego pochodzi właśnie od słowa "fascio" - "pęk"].

W Legionie Włoskim noszono także zmodernizowane hitlerowskie godło narodowe na lewym rękawie w postaci orła SS z głową zwróconą w lewo, a nie w prawo i trzymającego pęk rózg liktorskich w szponach. Oprócz tego żołnierze na tym samym rękawie nosili tarcze narodowe z pionowymi pasami zielono-biało-czerwonymi. Dla Włochów produkowano także specjalne kalkomanie na hełmy, z runami SS i flagą włoską, zamiast tarczy partyjnej NSDAP. 1. batalion 29. DGren SS nosił imię Benito Mussoliniego i specjalne patki z okręgiem i trzema strzałami.

Metalowe insygnia włoskich SS-manów.

Kurtka M-42 SS-Unterscharführera, członka SS-Feldgendarmerie z SS-Gebirgs Division.

Uwagę zwraca taśma, którą obszywano kołnierze bluz podoficerskich i noszony na prawym rękawie znak oddziałów górskich - "szarotka" ["Edelweissabzeichen der Waffen SS"], nieznacznie odbiegająca rysunkiem od tej używanej przez oddziały górskie Heeres.

ärmelband: "SS-Feldgendarmerie" - opaska żandarmerii polowej Waffen SS wprowadzona w 1942. Wykonywano ją w dwóch technikach: tkane maszynowo aluminiową nicią [MW] albo tkane maszynowo bawełnianą - jedwabną szarą nicią [BEVO]. Opaski te noszono wyjątkowo pod opaskami z nazwami pułków/dywizji [oczywiście jeżeli dana jednostka miała własną nazwę]. W sierpniu 1943 zakazano w Waffen SS noszenia dwóch opasek równocześnie.

M-43 Feldbluse, SS-Oberscharführer - piechota

M-43 mundur tropikalny używany w 16. SS-Panzergrenadier-Division "Reichsführer SS" latem 1944 pod Anzio we Włoszech.

Fedlbluse M-43: SS-Reiter, oddział kawalerii SS.

M-44 Bluse Waffen SS - piechota. Mundur ten wzorowano na brytyjskim "Battledress". Szyto go używając materiałów w nowym kolorze: "Feldgrau 44".

SS-Panzerjäcke

Kurtka mundurowa SS-Hauptscharführera z 5. Dywizji Pancernej SS "Wiking"

Sturmgeschützjäcke M-43, bluza noszona przez załogi Sturmgeschütz w 1. LSSAH.

Sturmgeschützjäcke M-42 bluza noszona przez załogi Sturmgeschütz w dywizji "Das Reich".

Kurtka białego munduru letniego.

Schiffen - I model furażerki SS-VT. Początkowo orzeł SS naszywany był z lewej strony.

II model furażerki Waffen-SS: Feldmütze M 40 - wersja żołnierska. W wersji oficerskiej krawędzie furażerki wykańczano kolorowymi wypustkami w barwach broni - "Waffenfarbe".

Furażerka Schutzpolizei

Sygnatura RZM dopuszczająca produkt - w tym przypadku Feldmütze - do używania przez oddziały SS.

Einheitsfeldmütze M-43, orzeł i "Totenkopf" tkane maszynowo [BEVO] na trójkątnej podkładce.

Einheitsfeldmütze M-40 z 4. Polizei-Division.

M-43 Bergmütze oznaczona "szarotką" ["Edelweissabzeichen der Waffen SS für Mützen"] - tradycyjnym symbolem strzelców alpejskich. Jest to późna wersja czapki polowej dla szeregowych z oddziałów górskich Waffen SS. W ramach oszczędności przednie 2 metalowe guziki zastąpiono jednym.

Einheitsfeldmütze M-43, wersja tropikalna używana w Grecji i we Włoszech.

Panzermütze M-43, wersja dla szeregowych. Widoczny orzeł SS tkany na trójkątnej podkładce techniką BEVO.

Panzermütze M-43 wersja oficerska.

"Zgnieciona" - czapka bardzo chętnie noszona przez "starą gwardię".

Schirmmütze wczesna wersja oficerska.

Schirmmütze wersja oficerska.

Schirmmütze wersja oficerska.

Schirmmütze wersja oficerska do białego munduru.

Czasami na czapkach oficerskich zamawianych prywatnie, naszywano insygnia SS wyszywane srebrnym bajorkiem.

Czapka podoficera wojsk pancernych Waffen SS.

Sygnatura RZM

Tarbusch - muzułmański fez wersji oficerskiej używany od 1943 w 13. Waffen-Gebirgs Division der SS "Handschar".

Szeregowi i podoficerowie nosili fezy zielone lub szare wykonane z gorszej jakości materiałów. W fezach dla szeregowych frędzle były zielone. W 1944 identyczne fezy wprowadzono w kolejnej dywizji muzułmańskiej -  23. Waffen-Gebirgs Division der SS "Kama".

Pelzmütze zimowa czapka futrzana oficjalnie nigdy nie weszła do umundurowania SS. W 1941 ostra rosyjska zima zmusiła marznących Niemców do wielu improwizacji. Od Rosjan przejęli wzór ich "uszanek", które oznaczali symbolami SS. Na kilku zachowanych zdjęciach właśnie w takiej  "króliczej czapce" paradował "Seep" Dietrich - dowódca LSSAH.

Koppelschloss der SS - oficerska klamra do pasa głównego M-1934. Napis na klamrze to motto SS: "Meine Ehre heißt Treue" - "Moim honorem jest wierność". W warunkach frontowych klamry te okazały się niepraktyczne. Pasy często się rozpinały w najmniej oczekiwanych momentach i oficerowie SS postulowali ich wymianę lub dopracowanie. Spotkało się to jednakowoż ze stanowczym protestem samego Himmlera, który argumentował, że nie będzie zmieniał czegoś, co zaprojektował sam Führer...

Z zachowanych licznych zdjęć wiadomo, iż frontowi oficerowie Waffen SS bardzo często odkładali swoje regulaminowe pasy, stosując praktyczniejsze dwubolcowe pasy Wehrmachtu.

Koppelschloss - wersja dla szeregowych i podoficerów.